Ετικέτες

Τετάρτη 21 Οκτωβρίου 2015

Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΧΙΟΥ (11 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1912) (Μικρή συλλογή άρθρων)

Α) Το χρονικό της απελευθέρωσης της Χίου
freexios1912

Ήταν  Κυριακή, 11 Νοεμβρίου 1912. Η Χίος γιόρταζε τους πολιούχους της, Αγίους Μηνά, Βίκτωρα και Βικέντιο. Τα ξημερώματα εκείνης της μεγάλης μέρας εμφανίστηκε στο στενό μεταξύ Οινουσσών και Μικράς Ασίας και πλησίαζε σιγά–σιγά ο ελληνικός στόλος που ερχόταν να απελευθερώσει το νησί.
Στις 9 το πρωί κατέφθασε στο λιμάνι λέμβος με λευκή σημαία μεταφέροντας τον υποπλοίαρχο Αλεξ. Χατζηκυριάκο επικεφαλής αντιπροσωπείας του ελληνικού στόλου που είχε ήδη αγκυροβολήσει έξω από το λιμάνι. Οι τουρκικές Αρχές αρνήθηκαν να δεχθούν την ελληνική αντιπροσωπεία και δήλωσαν ότι θα στείλουν οι ίδιοι επιτροπή στα ελληνικά πλοία, κάτι που έγινε λίγο αργότερα. Εκεί ο επικεφαλής της μοίρας του στόλου πλοίαρχος Ιωάννης Δαμιανός, ο επικεφαλής του στρατού συνταγματάρχης, Νικ. Δελαγραμμάτικας, και ο απεσταλμένος του Ελ-ληνικού Υπουργείου Εσωτερικών, Δ. Καρατζάς, ενημέρωσαν την επιτροπή που πήγε να τους συναντήσει ότι ήρθαν να καταλάβουν το νησί εξ ονόματος της ελληνικής κυβέρνησης και θέτουν προθεσμία αναίμακτης παράδοσης μέχρι τη 1 το μεσημέρι.

Ο Τούρκος στρατιωτικός διοικητής, Ζιχνή Βέης, αρνήθηκε να παραδώσει την πόλη και δήλωσε ότι θα πολεμήσει μέχρις εσχάτων. Στις 3 το μεσημέρι και αφού είχε παρέλθει η προθεσμία, ξεκίνησε η αποβίβαση του ελληνικού στρατού στο Κοντάρι μέσα σ’ ένα κύμα σφοδρών πυροβολισμών. Κατά τη διάρκεια της απόβασης έπεσαν νεκροί οι πρωτομάρτυρες της χιώτικης λευτεριάς Εμμανουήλ Ποθητός και Ιωάννης Χρυσολωράς. Η αποβίβαση ολοκληρώθηκε επιτυχώς το πρωί της 12ης Νοεμβρίου. Οι Τούρκοι αποσύρθηκαν προς τις Καρυές και τον Κορακάρη, αρνούμενοι να παραδοθούν ακόμη.
Ο χιώτικος λαός μαθαίνοντας το νέο της αποβίβασης ξεχύθηκε στους δρόμους πανηγυρίζοντας και υποδέχθηκε τον ελληνικό στρατό που κατέλαβε αμαχητί την πόλη με ενθουσιασμό με κωδωνοκρουσίες και την ευχή «Χριστός Ανέστη». Ο συνταγματάρχης, Νικ. Δελαγραμμάτικας, ενημέρωσε την κυβέρνηση για την κατάληψη της Χίου, ενώ με προκήρυξη που εξέδωσε υποσχόταν ασφάλεια ζωής, τιμής και περιουσίας σε όλους, ανεξάρτητα από φυλή και θρήσκευμα.
Από τη μια στιγμή στην άλλη, η πόλη γέμισε ελληνικές σημαίες που υψώθηκαν σε όλα τα σπίτια και καταστήματα. Στο Διοικητήριο ύψωσε την ελληνική σημαία ο αρχιμανδρίτης Νεόφυτος Παπαναστασίου, αναφωνώντας «Ελεύθεροι Χίοι, η δουλεία καταργείται», ενώ στο Φρουραρχείο υψώθηκε σημαία που κατασκεύασε και πρόσφερε η μικρή Ευγενία Μαδιά. Ο φρούραρχος παρέταξε τιμητικό απόσπασμα και της ζήτησε να την υψώσει η ίδια, κάτω από τα ενθουσιώδη χειροκροτήματα του πλήθους. Ακολούθησε επίσημη δοξολογία στο Μητροπολιτικό Ναό από τον τότε Μητροπολίτη Ιερώνυμο Γοργία.
Οι Τούρκοι, όμως, δεν είχαν πει την τελευταία τους λέξη. Ακολούθησαν 40 μέρες σκληρών μαχών με σημαντικότερη τη μάχη του Αίπους στις 15 Νοεμβρίου.
Θα ήταν παράλειψή μας να μην αναφερθούμε στη σημαντική συμβολή που είχαν τα εθελοντικά αντάρτικα σώματα των Καρδαμύλων, της Βολισσού, της πόλης, του Βροντάδου και όλων των χωριών του νησιού, οι εθελοντές πρόσκοποι, καθώς και οι εθελοντές από την Ικαρία, με επικεφαλής τον Ευάγγ. Κουκουδέα, και την Κρήτη με επικεφαλής τον Γεωργ. Πέρρο.
Ξεπερνούν τους 50 οι πεσόντες για την απελευθέρωση του νησιού. Απ’ αυτούς ξεχωρίζουν ο Εμμανουήλ Ποθητός και ο Ιωάννης Χρυσολωράς, που έπεσαν κατά την απόβαση στο Κοντάρι, καθώς και ο ανθυποπλοίαρχος Νικόλαος Ρίτσος μαζί με τον σημαιοφόρο, Ιωάννη Παστρικάκη, που έπεσαν κατά τη μάχη του Αίπους.
Οι Έλληνες κατάφεραν να απομονώσουν τους Τούρκους στο εσωτερικό του νησιού και ο Ζιχνή Βέης αναγκάστηκε να παραδοθεί το βράδυ της Πέμπτης 20 Δεκεμβρίου στις Καρυές. Την επόμενη μέρα υπογράφτηκε το πρωτόκολλο παράδοσης του τουρκικού στρατού.
Ήδη είχαν απελευθερωθεί τα Ψαρά (21 Οκτωβρίου) και οι Οινούσσες (20 Νοεμβρίου).
Για την εξασφάλιση της ελληνικής κυριαρχίας ακολούθησε ένας διπλωματικός μαραθώνιος που είχε αίσια κατάληξη την 1η Φεβρουαρίου 1914 όταν οι Ευρωπαϊκές Δυνάμεις με Διακοίνωσή τους παραχώρησαν οριστικά τα νησιά του Αιγαίου στην Ελλάδα. Η Τουρκία αναγνώρισε τη νέα κατάσταση με τις συνθήκες των Σεβρών και της Λωζάννης.
Δέκα χρόνια μετά την απελευθέρωση του 1912 έφτασε στο νησί μας ένα μεγάλο κομμάτι από τους ξεριζωμένους πρόσφυγες της Μικράς Ασίας. Εκατό χρόνια μετά την τρομερή σφαγή του 1822 διαδραματίστηκε στην ευρύτερη περιοχή μας η μεγάλη τραγωδία του Ελληνισμού. Αυτή που κάποιοι την αποκάλεσαν… συνωστισμό.
Δεν ήταν, βέβαια, η πρώτη φορά που οι άνθρωποι αυτοί αναγκάζονταν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Το 1914, με τον πρώτο διωγμό, σημειώνεται η πρώτη αναγκαστική μαζική μετανάστευση και η προσωρινή εγκατάσταση στη Χίο χιλιάδων Μικρασιατών.
Η επιστροφή στα πάτρια εδάφη και οι θριαμβευτικές στιγμές για την Ελλάδα δεν πρόκειται δυστυχώς να διαρκέσουν πολύ. Ο όλεθρος, η φρίκη, η καταστροφή, η καταρράκωση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας πλήττουν με τον πιο τραγικό τρόπο το ελληνικό στοιχείο της Μικράς Ασίας που αναγκάζεται με κάθε δυνατό πλωτό μέσο (ακόμα και με πόρτες) να βρει καταφύγιο στα απέναντι νησιά.
Η Χίος γεμίζει το Σεπτέμβριο του 1922, μετά την καταστροφή της Σμύρνης, από δεκάδες χιλιάδες δυστυχισμένους πρόσφυγες που περιφέρονται αναζητώντας λίγη τροφή και μια πρόχειρη στέγη. Υπολογίζεται ότι στη Χίο βρέθηκαν περίπου 60.000 πρόσφυγες (απ’ αυτούς έμειναν περίπου 25.000) που εγκαταστάθηκαν στην πόλη και στα χωριά, ενώ κάποιοι πήγαν και στις Οινούσσες. Αρκετοί από τους αφιχθέντες στη Χίο έφυγαν σύντομα για άλλες περιοχές, ενώ αντίθετα κάποιοι άλλοι εγκαταστάθηκαν αργότερα στη Χίο.
Ο κρατικός μηχανισμός ήταν ανέτοιμος να αντιμετωπίσει τις ανάγκες του τεράστιου προσφυγικού κύματος. Στη Χίο συστήθηκαν για την αντιμετώπιση του προβλήματος οι παρακάτω Επιτροπές: Περιθάλψεως, Στεγάσεως, Υγείας, Εργασίας και Συσσιτίου.
http://neoskosmos.com/news/el/node/27253
===============================================
Β)ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΕΩΣ ΤΗΣ ΧΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΤΟΥΡΚΟΥΣ
Ανθυποπλοιάρχος Νικόλαος Ρίτσος
Η Ελληνική Ιστορία είναι γεμάτη από αγώνες για την απόκτηση ή ανάκτηση ενός πολύτιμου αγαθού για τον άνθρωπο, της Ελευθερίας, για το οποίο θυσιάζει ακόμη και την ίδια του τη ζωή. Αυτό το γνωρίζουν καλά οι Χιώτες, που πλήρωσαν με το αίμα τους την αγάπη τους για τη Λευτεριά το 1822, όταν οι Τούρκοι κατέστρεψαν ολοκληρωτικά το νησί και έσφαξαν τους κατοίκους του. 90 χρόνια αργότερα ήρθε το πλήρωμα του χρόνου και οι Χιώτες αναπνέουν ελεύθεροι. Ήταν η 11η Νοεμβρίου του 1912, ημέρα Κυριακή, εορτή των πολιούχων της Χίου Αγίων Μηνά, Βίκτωρος και Βικεντίου. Από τότε εορτάζεται και ως ημέρα της απελευθερώσεως από τον τουρκικό ζυγό. Κάθε χρόνο η Χίος ζει αυτές τις ανεπανάληπτες στιγμές, τις υπέροχες, τις ευτυχισμένες, που έρχονται στη μνήμη με τη ζωντάνια του πρόσφατου γεγονότος.
Ήταν η εποχή που τα Βαλκανικά κράτη βρίσκονταν σε πόλεμο με την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η Ελλάδα, μέσα σε μικρό διάστημα, είχε απελευθερώσει σημαντικό μέρος της Δυτικής Μακεδονίας και είχε καταλάβει τη Θεσσαλονίκη. Το επόμενο βήμα ήταν η απελευθέρωση των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου. Προηγήθηκε η Λέσβος και ακολούθησε η Χίος. Μοίρα ελληνικών πλοίων, ευδρόμων, αντιτορπιλικών και μεταγωγικών, έκανε απόβαση στην περιοχή Κονταρίου, στις παρυφές της πόλης της Χίου, μετά τη δήλωση του στρατιωτικού διοικητή Ζιχνή-βέη, ότι θα υπερασπιστεί το νησί μέχρι εσχάτων.
400 Τούρκοι εμπόδισαν την απόβαση που ξεκίνησε στις 3 και τέταρτο το απόγευμα της 11ης Νοεμβρίου και ολοκληρώθηκε στις 7 το βράδυ της ίδιας μέρας. Η Τουρκική αντίδραση κάμφθηκε σε μικρό διάστημα, μετά το βομβαρδισμό, που δέχτηκαν οι τουρκικές θέσεις από τα πλοία του ελληνικού στόλου, και υποχώρησαν. Κατά τη απόβαση έπεσαν νεκροί οι Εμμ. Ποθητός και Ιω. Χρυσολωράς, πρωτεσίλαοι της Χιακής Ελευθερίας. Οι Τούρκοι οπισθοχώρησαν σε ασφαλέστερα μέρη, περιοχή Καρυών, Μονής Αγίου Μάρκου και Νέας μονής.
Την επόμενη, 12 Νοεμβρίου του 1912, ο ελληνικός στρατός, που είχε διανυκτερεύσει την προηγούμενη στο Κοντάρι, μπήκε στην πόλη, που άνοιξε τις αγκαλιές της να τον δεχθεί μέσα σε έξαλλη χαρά. Πρώτοι – πρώτοι ο Μητροπολίτης Χίου Ιερώνυμος Γοργίας και ο Δήμαρχος Νικόλαος Κουβελάς υποδέχτηκαν τον ελευθερωτή στρατό και τον αρχηγό του, Συνταγματάρχη Νικόλαο Δελαγραμμάτικα. Ο στρατός έστησε τις προφυλακές του στη θέση Άγιος Δημήτριος (των Τσαγκαράδων) και από εκεί επιτηρούσε Καρυές και Μονή Αγίου Μάρκου, όπου είχαν καταφύγει οι Τούρκοι. Ο τουρκικός στρατός ήταν καλά εφοδιασμένος σε τρόφιμα και πολεμοφόδια και τελούσε υπό τις διαταγές του Ζιχνή – βέη, αξιωματικού με αρτιότατη μόρφωση και Ικανότητα, σπουδασμένου στη Γερμανία. Στις 14-11-1912 οι ελληνικές δυνάμεις που βρίσκονταν στις Καρυές επεχείρησαν να απωθήσουν τους Τούρκους από τις ασφαλείς θέσεις που κατείχαν πάνω στην κορυφογραμμή του Αίπους, αλλά απέτυχαν και στις δύο τους προσπάθειες. Τα ξημερώματα της 15-11-1912 άρχισε η επιχείρηση κατάληψης του Αίπους. Το εγχείρημα ήταν δύσκολο. Δυσχερής η ανάβαση. Ευτυχώς οι Τούρκοι αντελήφθησαν τους Έλληνες αργά, όταν πια είχαν φτάσει στην κορυφογραμμή και είχαν αρχίσει να αναπτύσσονται, προκειμένου να διευκολύνουν και την ανάβαση των άλλων.
Οι φρουροί των τουρκικών προφυλακών αιφνιδιάστηκαν και πολλοί υποχώρησαν. Οι Έλληνες προχώρησαν σε βάθος 500 μ. όπου και παρέμειναν. Δυστυχώς, η διμοιρία των πεζοναυτών με διοικητή το Δεμέστιχα, προήλασε πέραν των θέσεων αυτών. Οι αντίξοες καιρικές συνθήκες, ο ανοιχτός χώρος του οροπεδίου, το μαύρο χρώμα της στολής τους, ο καπνός από τους γκράδες και ο βομβαρδισμός των προχωρημένων θέσεων από τη Μακεδονία δυσχέραιναν την κατάσταση. Ένα άλλο τμήμα πεζοναυτών με τον ανθυποπλοίαρχο Νικ. Ρίτσο κατευθύνθηκε στη θέση Κυμιές, κυρίευσε τη μάντρα, αλλά, κατά την επιχείρηση, πληγώθηκε ο Ρίτσος κατάστηθα, μεταφέρθηκε στο πρόχειρο Νοσοκομείο, που είχε συγκροτηθεί στη Σχολή του Αγίου Γεωργίου Βροντάδου, και εκεί εξέπνευσε ο ήρωας.
Το απόσπασμα του Ρίτσου είχε εκμηδενίσει την τουρκική αντίσταση. Στο άλλο μέτωπο ο Δεμέστιχας αγωνιζόταν με αντικειμενικό στόχο να καταλάβει τα υψώματα της Σελλάδας. Στην προσπάθεια του αυτή εγκλωβίστηκε και αντιμετώπισε τα τουρκικά πυρά και από τις τρείς πλευρές. Κατ’ επανάληψη απέκρουσε τις τουρκικές επιθέσεις. Στη συνέχεια, ο αγώνας διεξαγόταν σώμα με σώμα. Στο σημείο αυτό πληγώθηκε θανάσιμα ο δόκιμος σημαιοφόρος Ιω. Παστρικάκης καθώς και ο Δεμέστιχας, που μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο της Χίου, αφού, προηγουμένως, είχε διατάξει υποχώρηση, μια και οι περισσότεροι των πεζοναυτών είχαν σκοτωθεί ή τραυματιστεί. Τελικά, ήρθαν ενισχύσεις και ο εχθρός αναγκάστηκε να υποχωρήσει με μεγάλες απώλειες. Η μάχη συνεχίστηκε μέχρι τη νύχτα. Ο Πέτρος Καρακασσώνης, υπασπιστής του Δελαγραμμάτικα και αφηγητής των ιστορικών γεγονότων, εξέφρασε την άποψη του για την πρωτοβουλία Δεμέστιχα. Σύμφωνα μ’ αυτήν, αν δεν έσπευδε ο 9ος λόχος των πεζών, για να διευκολύνει τα πράγματα, τα αποτελέσματα για το άγημα του Δεμέστιχα θα ήταν ολέθρια και μάλιστα για ένα εγχείρημα εντελώς άσκοπο. Στη μάχη του Αίπους οι ελληνικές απώλειες ήταν 7 νεκροί και 62 τραυματίες και οι τουρκικές ανέρχονταν σε 26 νεκρούς και πολλούς τραυματίες.
Στις 16 Νοεμβρίου οι Τούρκοι υποχώρησαν, ενώ οι Έλληνες κατέλαβαν τη θέση Σελλάδα, Στις 18 Νοεμβρίου οι τουρκικές δυνάμεις εξαπέλυσαν επίθεση στις ελληνικές προφυλακές, που ενισχυμένες με εφεδρικές δυνάμεις πρόβαλαν πεισματώδη αντίσταση, που ανάγκασε τους Τούρκους σε υποχώρηση. Τελικά και οι ελληνικές δυνάμεις, με διαταγή του Δελαγραμμάτικα, εγκατέλειψαν το Αίπος και υποχώρησαν στη γραμμή Αρμένη, Κοφινά, Παρθένη, Αγ. Γεωργίου και Λιθίου. Στην απόφαση αυτή βάρυναν τόσο οι αντίξοες καιρικές συνθήκες, με το πολύ κρύο και τη βροχή, που ταλαιπώρησαν αφάνταστα τον ελληνικό στρατό, και κυρίως, η γνώμη του Δελαγραμμάτικα, που έκρινε ότι οι δυνάμεις του ήταν ανεπαρκείς, για να εξουδετερώσουν την πείσμονα τουρκική αντίδραση. Κατόπιν αυτού οι επιχειρήσεις ανεστάλησαν μέχρι της αφίξεως ενισχύσεων.
Την εγκατάλειψη του Αίπους αντελήφθησαν οι Τούρκοι και κατέλαβαν τις νότιες πλαγιές του. Μάλιστα στις 24/11 άνοιξαν πύρ κατά των προφυλακών του Βροντάδου, για να πάρουν άμεση απάντηση από τα πυροβόλα της μοίρας του στόλου και να μην ενοχλήσουν ξανά. Στις 29 Νοεμβρίου ο Ζιχνή-βέης διέταξε γενική επίθεση κατά των ελληνικών προφυλακών και πάλι απωθήθηκαν οι Τούρκοι και υποχώρησαν. Στο μεταξύ, ενισχύθηκαν οι ελληνικές δυνάμεις με την άφιξη εθελοντικών σωμάτων Κρητικών, Ικαρίων και Χιωτών. Οι τελευταίοι είχαν αρχηγό το Γεώργιο Μπουρνιά. Επίσης, δύναμη δύο ταγμάτων, 950 άντρες συνολικά, ήρθαν από τη Μυτιλήνη, εφοδιασμένοι με πυροβόλα και πολυβόλα.
Παρά το γεγονός ότι οι συσχετισμοί ελληνικών και τουρκικών δυνάμεων είχαν ανατραπεί σημαντικά υπέρ των ελληνικών, ο συνταγματάρχης Δελαγραμμάτικας απέφυγε κάθε επιθετική ενέργεια θεωρώντας ότι οι νέες δυνάμεις δεν ήταν επαρκώς γυμνασμένες και εξ αυτού ήταν απρόθυμος να τις οδηγήσει σε μια πολύνεκρη σύγκρουση. Πίστευε, ότι οι τουρκικές δυνάμεις βρίσκονταν μέσα σ’ ένα ασφυκτικό κλοιό που θα τους εξανάγκαζε αργά ή γρήγορα σε παράδοση. Πραγματικά ακολούθησαν διαπραγματεύσεις στις 18 και 19/11 που κατέληξαν σε αποτυχίας.
Μετά το γεγονός αυτό το αμέσως επόμενο βήμα ήταν η εκδήλωση ελληνικής επίθεσης, που προγραμματίστηκε για τις 20 Δεκεμβρίου. Στρατός, στόλος και εθελοντές άρχισαν να σφυροκοπούν ανελέητα τις εχθρικές θέσεις από παντού. Τα πλοία έβαλαν κατά των Αγ. Πατέρων, του Προβατείου, του Αίπους, του Μαρμάρου Καρδαμύλων, του Πιτυούς, της Βολισσού, του Αγ. Ισιδώρου. Το αποτέλεσμα ήταν να σημάνει παντού τουρκική υποχώρηση, ενώ οι Έλληνες προήλαυναν σ’ όλα τα μέτωπα.
Ο Ζιχνής, βλέποντας τις δυνάμεις του, που είχαν συγκεντρωθεί στον Κοχλιά, να είναι περικυκλωμένες, ζήτησε να παραδοθεί. Η παράδοση του καθώς και 7 αξιωματικών έγινε στις 8 το βράδυ της 20ης Δεκεμβρίου του 1912 στις Καρυές στον ταγ/ρχη Παπαδημητρίου και συνεχίστηκε στις 9 το πρωί της επομένης με την παράδοση 1,994 οπλιτών και υπαξιωματικών και 37 αξιωματικών. Ακόμη, στα χέρια των Ελλήνων έπεσαν πυροβόλα, πυρομαχικά, τρόφιμα και τηλεφωνικά μηχανήματα. Από τους αιχμαλώτους, οι βαριά τραυματισμένοι μεταφέρθηκαν στον Τσεσμέ, ενώ οι υπόλοιποι, με πλοία, προωθήθηκαν στην Παλιά Ελλάδα. Το πολυάριθμο πλήθος, που παρακολούθησε την επιβίβαση τους, δεν εκτράπηκε ούτε σε χειροδικίες ούτε σε ύβρεις. Στις 26 και 27/12 ο ελληνικός στρατός κατοχής με αρχηγό το Δελαγραμμάτικα αναχώρησε για το μέτωπο της Ηπείρου. Αξίζει, επίσης, να εξαρθεί η δράση των εθελοντικών ομάδων, που έλαβαν ενεργό μέρος στην απελευθέρωση της Χίου, τόσο των προερχόμενων από την Κρήτη και την Ικαρία, όσο των Χιωτών που διέμεναν στο νησί, αλλά και όλων που εγκατέλειψαν τον τόπο διαμονής τους σε Ελλάδα, Ευρώπη και Αμερική και κατετάγησαν σε εθελοντικά σώματα. Μεγάλη η προσφορά του εθελοντικού λόχου των Καρδαμυλίων, ψυχή του οποίου υπήρξαν ο γιατρός Ηλίας Ασπιώτης και ο Μιχ. Ζολώτας. Το σώμα αυτό, στη μάχη της Γριάς και του Καρφωτού, απέκρουσαν τους Τούρκους. Σημαντικές, επίσης, ήταν οι υπηρεσίες που πρόσφεραν το σώμα των εθελοντών της Βολισσού με το γιατρό Γεώργιο Κοκράνη και το σώμα των Μαστιχοχώρων με αρχηγό τον αρχιμανδρίτη Νεόφυτο Παπαναστασίου.
Αξιόλογη, ακόμη, υπήρξε η συμπαράσταση που προσέφεραν στο μαχόμενο ελληνικό στρατό οι κάτοικοι του Βροντάδου, άντρες και γυναίκες. Οι σπουδαιότερες επιχειρήσεις, κατά την απελευθέρωση της Χίου, διεξήχθησαν στην περιοχή του Αίπους, περιοχή που ανήκε στο Βροντάδο. Οι Βρονταδούσοι χρησίμευαν στο ελληνικό εκστρατευτικό σώμα ως ανιχνευτές, τραυματιοφορείς και ανεφοδιαστές – μεταγωγείς. Αλλά και οι Βρονταδούσαινες προσέφεραν στον τομέα της περίθαλψης και του επισιτισμού. Αξιοθαύμαστο υπήρξε το γεγονός, ότι ο γιατρός Γεώργιος Κ. Πιταούλης, συνεπικουρούμενος και από άλλους ιατρούς και την επιτροπή περίθαλψης, χρησιμοποίησαν, αφού εξόπλισαν επαρκώς το σχολείο του Αγίου Γεωργίου Βροντάδου ως πρόχειρο νοσοκομείο. Τον ελληνικό στρατό συνέδραμαν κάτοικοι της Λαγκάδας, της Συκιάδας και άλλων περιοχών, στις οποίες υπήρχαν ελληνικές δυνάμεις. Και στην πόλη της Χίου εκδηλώθηκε τεράστιο ενδιαφέρον για τον επισιτισμό και την περίθαλψη του στρατού και οργανώθηκε στρατιωτικό Νοσοκομείο με εθελοντική εργασία και προσφορά.
Στο κάλεσμα της πατρίδας υπήρξε, επίσης, πρόθυμη ανταπόκριση από το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό του Σκυλίτσειου Νοσοκομείου Χίου, καθώς και της ιδιωτικής κλινικής του χειρουργού Ιωάννη Κουντουρά. Παροιμιώδης υπηρξε η φιλοξενία που πρόσφεραν απλοί πολίτες στον ελληνικό στρατό, κάτι που αναγνώρισαν επίσημοι στρατιωτικοί παράγοντες. Μεγάλη υπήρξε, τέλος, η συνδρομή του ιερού κλήρου στον αγώνα, ιδιαίτερα όμως πρέπει να υπογραμμιστεί η δράση του μοναχού της σκήτης του Αγ. Μάρκου Ιγνατίου Παίδα, που, κατ’επανάληψη, κατάφερε να διολισθήσει στις ελληνικές γραμμές και να ενημερώσει το Δελαγραμμάτικα και τον κυβερνήτη της «Μακεδονίας» για τη θέση του εχθρού. Ακόμη, να εξαρθεί η ηρωική δράση του αρχιμανδρίτη π. Ηλία Λίναρη, του αρχιμανδρίτη π. Νεόφυτου Παπαναστασίου, του διάκου της μονής Μυρσινιδίου Μακαρίου και του Καρδαμυλίτη παπά Κ. τσυγγρού.
«Εις αιώνιον μνημόσυνον» παραθέτουμε τα ονόματα των πεσόντων προμάχων της χιακής ελευθερίας κατ’αλφαβητική σειρά. Βελεφριώτης Άγγελος, Βλαδικόπουλος Ιωάννης, Γαλανούδης Ιωάννης, Γανιώτης Γεώργιος, Γύπαρης Στυλιανός, Κακκαβάς Ανδρέας, Καρράς Αντώνιος, Κλήμης Νικόλαος, Κόκκινος Παντελεήμων, Κουζούπης Επαμεινώνδας, Κούκος Γαβριήλ, Κουλτσινιώτης Βασίλειος, Κούρος Νικόλας, Κούτρας Κοσμάς, Κυριακάτος Δημήτριος, Λελουδάκης Ανδρέας, Μανιώτης Γεώργιος, Μανωλάκης Μιχαήλ, Μαρούλης Μιχαήλ, Μαυροβουνιώτης Ι., Μηραλιώτης Ανδρέας, Μιχελής Γεώργιος, Μπενής Βαρδής, Μπιτζάνης Ματθαίος, Νιστάζος Θ., Παπαγεωργίου Ευάγγελος, Παπαδάκης Ιωάννης, Παρασκευάς Ηλίας, Πασίος ή Χαρβάτης, Παστρικάκης Ιωάννης, Πέρρος Γεώργιος, Πιπιλής Σπυρίδων, Ποθητός Εμμανουήλ, Πολίτης Ιωάννης, Ρούσης Δημήτριος, Σιγάλας Γεώργιος, Στάϊκος Βασίλειος, Στυλιανομανώλάκης Ανδρέας, Τριβέλας Κωνσταντίνος, Φουντής Ηλίας, Χαμηλοθώρης Σταύρος, Χανιώτης Γεώργιος, Χρύσης Κλέαρχος, Χρυσολωράς Ιωάννης,
Η Χίος ευγνωμονούσα, από την ημέρα της απελευθέρωσης της και μέχρι σήμερα, την συμπλήρωση της εκατονταετίας του ελεύθερου βίου, δεν έπαυσε να τιμά τη μνήμη των ενδόξων νεκρών με θρησκευτικά μνημόσυνα, δεήσεις, μαθητικές εορταστικές εκδηλώσεις, παρελάσεις, ομιλίες. Το 1929, με δαπάνη του ναού του Αγίου Γεωργίου Βροντάδου, στήθηκε μαρμάρινη στήλη των πεσόντων στο Αίπος, ενώ τα οστά των ηρώων, από το 1954, εναποτέθηκαν σε μαρμάρινη λάρνακα σον πρόναο του ίδιου ναού. Επίσης, στην πλατεία, μπροστά στο ναό, τοποθετήθηκαν οι προτομές των Ρίτσου και Παστρικάκη κι ακόμη, στην περιοχή του Κονταριού, πάνω σε λόφο, στήθηκε προτομή που εικονίζει στρατιώτη του 1912, αφιερωμένη στη μνήμη των πρώτων νεκρών της απόβασης. Τέλος, κάθε χρόνο, ο Φιλοπρόοδος Όμιλος Βροντάδου διοργανώνει λαϊκό ανώμαλο δρόμο στη διαδρομή από το ναό του Αγίου Μακαρίου μέχρι την κορυφή του Αίπους, στη μνήμη της θυσίας των παλικαριών.
Μια ιστορική αναδρομή οδηγεί άφευκτα μια πορεία επίπονη αγώνων και θυσιών στα 100 χρόνια που μεσολάβησαν από την εποποιία των Βαλκανικών Πολέμων του 1912 – 13, αγώνων που παρουσίαζαν εξάρσεις και υφέσεις, ζενίθ και ναδίρ, προκειμένου να διατηρήσει την υπόσταση του, την ελευθερία του και να εργαστεί για την προκοπή του. Στις κρίσιμες εκείνες περιστάσεις φρόντιζε να προτάσσει το συμφέρον του συνόλου έναντι του ατομικού. Η γνώση αυτού του παρελθόντος είναι αναγκαία προϋπόθεση για ένα λαό που επιθυμεί να έχει μέλλον. Και κάτι ακόμη. Ας θυμηθούμε, στις δύσκολες στιγμές που περνά η χώρα, τα λόγια του Προέδρου Κένεντυ «Μη ρωτάτε τι μπορεί η Χώρα σας να κάνει για σας, ρωτήστε τι μπορείτε να κάνετε εσείς για τη Χώρα σας».
Γρηγόριος Δ. Σπανός
Φιλόλογος
τ. Λυκειάρχης
http://www.chios.gr/chioselefthera/index.php/history/ta-gegonota-tis-apeleftherosis
============================================================
Γ)Το πολεμικό πλοίο ΄ΑΝΤΙΓΟΝΗ΄
Το πολεμικό πλοίο ΄ΑΝΤΙΓΟΝΗ΄
Οι Βρονταδούσοι ριψοκίνδυνοι και γενναίοι έλαβαν μέρος σε όλους τους εθνικούς αγώνες της φυλής και διακρίθηκαν με τις ηρωικές πράξεις τους.  Ενδεικτικά αναφέρουμε τα παρακάτω :

Β
ρονταδούσοι πολεμιστές υπήρξαν μεταξύ των υπερασπιστών της Κωνσταντινουπόλεως κατά το 1453 και θυσιάστηκαν μαζί με τον τελευταίο αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Παλαιολόγο.

Συμμετείχαν κατά την επανάσταση του Ορλώφ στη ναυμαχία του Τσεσμέ, στην αποτυχημένη προσπάθεια των Λυκούργου και Μπουρνιά για την απελευθέρωση του νησιού το 1822 και στην εκστρατεία του Φαβιέρου κατά την οποία λαφυραγώγησαν Τουρκικό ιστιοφόρο. 
Όταν έγινε η τρομερή σφαγή της Χίου, την άνοιξη του 1822, κατέλαβαν την κορυφή του Αίπους και απέκρουσαν για τρεις μέρες τους Τούρκους επιδρομείς, αφού διέσωσαν πολλά γυναικόπαιδα.

Σ
ημαντικό σταθμό για την ιστορία του τόπου αποτελεί αναμφισβήτητα η απελευθέρωση της Χίου από τον Τουρκικό ζυγό το 1912. Στους αγώνες αυτούς οι Βρονταδούσοι πρόγονοί μας οδήγησαν τους ελευθερωτές πεζοναύτες στο ιστορικό έκτοτε όρος Αίπος, όπου έγιναν σκληρές μάχες, άνδρες και γυναίκες μετέφεραν πολεμοφόδια, τροφές και νερό στους μαχόμενους και οι τραυματίες μεταφέρονταν και περιθάλπονταν στο Βροντάδο.

Συγκεκριμένα, ήταν η 15η Απριλίου 1566 που τα στρατεύματα του Πιαλή Πασά κατελάμβαναν το νησί μας.
Η περίοδος της Τουρκοκρατίας σημαδεύτηκε από δύο ανεπιτυχείς προσπάθειες των κατοίκων για την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού και από την μαρτυρική σφαγή του 1822.
Και οι αιώνες διαδέχονταν ο ένας τον άλλο, οι γενεές περνούσαν για να τις διαδεχθούν άλλες, έως ότου να έρθει η αγία ημέρα της ελευθερίας.
Ένα Σύνταγμα πεζικού, υπό τον Διοικητή του 7ου Συντάγματος Συνταγματάρχη Νικόλαο Δελαγραμμάτικα, που συγκροτήθηκε από ένα τάγμα του 1ου και δύο του 7ου Συντάγματος της 2ας Μεραρχίας, και μία πυροβολαρχία Κρουπ αποπλέει για τη Χίο με τα επίτακτα "Πατρίς", "Σαπφώ" και "Εριέττα", συνοδευόμενα από Μοίρα Εύδρομων του  στόλου.
Μετά από ναυτική επίδειξη τα πλοία συγκεντρώνονται μπροστά στο λιμάνι και ο Διοικητής της Μοίρας, πλοίαρχος Ιωάννης Δαμιανός, ζητάει την παράδοση της νήσου. Μετά την άρνηση του Τούρκου Διοικητικού να παραδώσει το νησί,  άρχισε η απόβαση των ελευθερωτών, με βάρκες στην περιοχή Κοντάρι.

Οι Τούρκοι πυροβολούσαν από την παραλία με βάρκες, αλλά μετά από βομβαρδισμό του στόλου, αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις θέσεις τους. Η αποβατική δύναμη διανυκτέρευσε στο Κοντάρι, περιμένοντας και την απόβαση της πυροβολαρχίας, που έγινε το άλλο πρωί.
Λαϊκή εικόνα από την απόβαση ελληνικών τμημάτων στο Κοντάρι της Χίου, στις 11 Νοεμβρίου 1912.
Στο μεταξύ, τη νύχτα της 11ης προς 12η Νοεμβρίου η τουρκική φρουρά εγκατέλειψε την πρωτεύουσα του νησιού και αποσύρθηκε στο χωριό Καρυές, που βρίσκεται σε ένα ύψωμα πάνω από την πόλη. Έτσι οι Ελληνικές δυνάμεις κατέλαβαν την πόλη της Χίου στις 8 το πρωί.
Μέχρι το βράδυ είχαν καταληφθεί οι Καρυές και οι διάφορες πεδινές περιοχές του νησιού, ενώ οι Τούρκοι είχαν αποσυρθεί σε ορεινότερες και πιο ισχυρές θέσεις.
Μετά από αποτυχημένες προσπάθειες να εκπορθηθούν τα οχυρά αυτά με έφοδο τις πρώτες μέρες της ελληνικής κατοχής, η τουρκική φρουρά αποκλείσθηκε στις θέσεις της και άρχισε η πολιορκία της από όλες τις πλευρές, που κράτησε ως τις 20 Δεκεμβρίου.
Η οικία του Ι. Βενέτου στις Καρυές όπου ο Ζιχνή Μπέης υπέγραψε το πρωτόκολλο παράδοσης (21.12.1912)
Τη μέρα αυτή οι ελληνικές δυνάμεις, που είχαν στο μεταξύ ενισχυθεί με σώματα εθελοντών, ανέλαβαν επίθεση και ως το βράδυ είχαν αιχμαλωτίσει ολόκληρη την τουρκική φρουρά (1800 οπλίτες και 37 αξιωματικούς). Οι επιχειρήσεις στη Χίο στοίχισαν στον ελληνικό στρατό και στο ναυτικό 36 νεκρούς και 166 τραυματίες.
Σκληρή, αλλά αληθινά θεία, υπήρξε ανάμεσα στις μάχες που ακολούθησαν εκείνη του Αίπους.
Το πανηγυρικό πρωτοσέλιδο της ΠΑΓΧΙΑΚΗΣ την ημέρα της απελευθερώσεως της Χίου.
 
Η επιχείρηση κατάληψης του Αίπους σημειώνεται την 15η Νοεμβρίου και πραγματοποιήθηκε τις νυκτερινές ώρες, ύστερα από νυκτερινή επίθεση του 2ου λόχου πεζικού υπό τον λοχαγό Δημήτριο Μαυρομιχάλη, του ουλαμού πυροβόλου υπό τον ανθυπολοχαγό Σπυρίδωνα Αθανασόπουλο και αγήματος του ένδοξου Πολεμικού μας Ναυτικού με επικεφαλής τον υποπλοίαρχο Ιωάννη Δεμέστιχα, τον ανθυποπλοίαρχο Νικόλαο Ρίτσο και τον πρώτο μαθητή της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων, δόκιμο αρχικελευστή Ιωάννη Παστρικάκη, υπό την ανωτέρα διοίκηση του λοχαγού Αριστείδου Κουβέλη.
Οι προτομές των ηρώων Ν. Ρίτσου και Ι. Παστρικάκη προ του Ι. Ν. Αγίου Γεωργίου Βροντάδου.
http://www.homeroupolis.info/history.htm

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου